Eerst de erfenis, dan de spullen
De belangrijkste regel staat in artikel 4:192 van het Burgerlijk Wetboek. Een erfgenaam aanvaardt de nalatenschap zuiver zodra hij zich ondubbelzinnig gedraagt als iemand die zuiver aanvaard heeft, bijvoorbeeld door goederen te verkopen, weg te geven of anderszins aan schuldeisers te onttrekken. Zuiver aanvaarden betekent dat eventuele schulden uit de nalatenschap ook uit het eigen vermogen betaald moeten worden.
Sinds de Wet bescherming erfgenamen tegen schulden uit 2016 is dat criterium versmald. Normale beheershandelingen tellen niet mee. Het leeghalen van de woning, het opslaan van de inboedel en het afvoeren van spullen zonder werkelijke economische waarde gelden als beheer, niet als beschikken. Rechtspraak bevestigt dat het opslaan van inboedelgoederen een daad van beheer is.
De grens ligt bij waarde
Een kast naar de kringloop brengen is beheer. De sieraden verdelen onder de kleinkinderen, de auto verkopen of het horloge meenemen is beschikken, en dat leidt tot zuivere aanvaarding. Bij twijfel over de schulden: eerst beneficiair aanvaarden bij de rechtbank, dan pas ruimen.
De huurovereenkomst loopt korter door dan gedacht
Woonde de overledene alleen en is er geen medehuurder of achterblijver met een duurzame gemeenschappelijke huishouding, dan eindigt de huurovereenkomst van rechtswege aan het eind van de tweede maand na het overlijden. Dat volgt uit artikel 7:268 lid 6 van het Burgerlijk Wetboek. De erfgenamen mogen de huur bovendien laten eindigen tegen het eind van de eerste maand na het overlijden.
Praktisch betekent dat: bij een overlijden op 12 maart loopt de huur zonder opzegging door tot en met 31 mei, en met opzegging tot en met 30 april. In beide gevallen moet de woning op die datum leeg en volgens de eisen opgeleverd zijn. Wachten tot de laatste week is de meest gemaakte fout, omdat een ontruiming inclusief afvoer en schoonmaak minstens een paar dagen planning kost.
Volgorde die werkt
Overlijdensakte en testamentcheck
De gemeente van overlijden geeft de akte af. Via het Centraal Testamentenregister, https://www.centraaltestamentenregister.nl, blijkt of er een testament is en bij welke notaris.
Keuze over de nalatenschap
Zuiver aanvaarden, beneficiair aanvaarden of verwerpen. Beneficiair aanvaarden gebeurt met een verklaring bij de rechtbank en beschermt tegen onbekende schulden.
Huur opzeggen of laten aflopen
Schriftelijk melden bij de verhuurder, met de overlijdensakte erbij. Meteen vragen naar de voorinspectie en het opleverformulier.
Persoonlijke zaken veiligstellen
Administratie, sieraden, fotoalbums, laptops en telefoons apart zetten, voordat er iemand anders in de woning komt.
Waarde bepalen wat waarde heeft
Antiek, klokken, sieraden, gereedschap en verzamelingen laten taxeren voordat de rest wordt afgevoerd.
Ontruimen en opleveren
Offertes op locatie, ontruiming, schoonmaak en foto's van het eindresultaat. Sleutel pas afgeven na een ondertekend opleverformulier.
Wat er vaak over het hoofd wordt gezien
- Post laten doorsturen voordat de brievenbus onbewaakt is, via de verhuisservice van PostNL op https://www.postnl.nl.
- Digitale toegang: telefoons, laptops en cloudaccounts bevatten vaak de enige kopie van foto's en administratie.
- Abonnementen en energiecontracten, want die lopen door tot ze opgezegd zijn.
- Sleutels van bergingen, garageboxen en fietsenstallingen die niet in de woning liggen.
- Huurderszaken zoals een geplaatste keuken of schuur, die volgens het contract terug moeten naar de oude staat.
Kosten van de nalatenschap
De ontruimingskosten zijn een schuld van de nalatenschap, net als de uitvaartkosten. Is er voldoende saldo, dan worden ze daaruit betaald. Is de nalatenschap negatief en hebben de erfgenamen beneficiair aanvaard of verworpen, dan kunnen de kosten niet zomaar op hen verhaald worden. Verhuurders zetten in dat geval vaak zelf de ontruiming in gang en verhalen wat te verhalen valt op de boedel.
Veelgestelde vragen
Mag de woning al leeggehaald worden voordat de erfenis is aanvaard?
Ja, mits het bij beheer blijft. Ruimen, opslaan en afvoeren van spullen zonder economische waarde is toegestaan. Verkopen of verdelen van waardevolle zaken niet, dat geldt als zuiver aanvaarden.
Hoe lang blijft de huur doorlopen?
Zonder medehuurder eindigt de huur aan het eind van de tweede maand na het overlijden. Erfgenamen kunnen die termijn verkorten tot het eind van de eerste maand.
Wie betaalt als de erfgenamen de erfenis verwerpen?
Dan is er niemand die de woning hoeft leeg te halen. De verhuurder ruimt en verhaalt de kosten op de nalatenschap. Blijft daar niets van over, dan draagt de verhuurder de kosten.
Kan de ontruiming zonder aanwezigheid van familie?
Ja. Veel bedrijven werken op sleutelbasis en leveren foto's van de lege woning. Vooraf schriftelijk vastleggen welke categorieën spullen apart gelegd worden, is dan wel belangrijk.
Wat gebeurt er met de inboedel?
Bruikbare spullen gaan doorgaans naar kringloop of hergebruik, de rest wordt gescheiden aangeboden bij een verwerker. Bij een inboedel met waarde kan een deel worden opgekocht en verrekend met de rekening.
Ontruiming na overlijden
Woningontruiming De Ster werkt bij ontruimingen na overlijden met sleutelafspraken, houdt gevonden documenten en waardevolle zaken apart en levert bezemschoon op volgens de eisen van de corporatie. De dienstpagina staat op woningontruimingdester.nl/woning-na-overlijden/, de variant waarbij het huis volledig wordt leeggehaald op woningontruimingdester.nl/huis-leeghalen-na-overlijden/.